e-Tip Bahasa Melayu 7

Adakah anda tahu perbezaan antara kata sri dengan kata seri yang sering kita gunakan dalam mengungkap gelaran kehormat?  Kata sri sebenarnya digunakan untuk gelaran kehormat Tan Sri dan Puan Sri sahaja. Selain kegunaan gelaran kehormat tersebut, kata yang sepatutnya digunakan ialah seri sama ada untuk gelaran kehormat (seperti Dato' Seri, Datin Seri dan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong) ataupun untuk menggambarkan keadaan atau suasana (seperti seri rumah, seri taman dan seri muka).

 

Wajah berseri Datuk Seri S Samy Vellu.

Bakal mendapat gelaran Tan Sri selepas bersara nanti...

Kuih Seri Muka

Sambungan e-Tip Bahasa Melayu

Posting e-Tip Bahasa Melayu yang lepas-lepas memaparkan pelbagai contoh tentang kesilapan lazim dalam penggunaan kata adalah.  Posting kali ini dan yang akan datang, saya akan cuba memberikan tip tentang satu lagi kata pemeri, iaitu kata ialah yang menunjukkan persamaan, hadir di hadapan frasa/kata nama dan digunakan sebagai penghubung antara subjek dengan frasa utama dalam ayat.  Kesilapan menggunakan kata ialah yang saling ditukar ganti dengan kata adalah mengikut "rasa" akan terus berlaku seandainya kita  tidak memahami rumusan tentang penggunaan kata pemeri itu.

1.  Kata ialah mesti hadir di hadapan frasa/kata nama

Contoh:

Salah: Kuala Lumpur adalah ibu negara Malaysia.

Betul:  Kuala Lumpur ialah ibu negara Malaysia.

Nota:

Dalam hal di atas, subjek dan predikat boleh bertukar ganti.

Contoh:

Betul:  Kuala Lumpur ialah ibu negara Malaysia.

Betul:  Ibu Negara Malaysia ialah Kuala Lumpur. 

2. Kata ialah merupakan penghubung subjek dan predikat

Contoh:

Salah:  Antara perkara yang dibincangkan dalam mesyuarat itu adalah masalah cuti tanpa rekod.

Betul:   Antara perkara yang dibincangkan dalam mesyuarat itu ialah masalah cuti tanpa rekod.
Read more...

Isu Semasa

PM masih belum berani menukar istilah yang salah.

Kelmarin sekali lagi Y.A.B. Perdana Menteri kita membentangkan belanjawan negara yang nama khasnya Bajet 2010.  Ini bermakna sudah tujuh tahun berturut-turut kita menggunakan perkataan yang salah berbanding dengan 53 tahun (sejak 1956) yang lalu apabila kita menggunakan perkataan yang lebih persis, iaitu belanjawan. 

Dengan berpandukan hujah ilmiah yang terkandung di dalam Kamus Dewan Edisi ke-4 (terkini) sebagai rujukan berwibawa dan diterbitkan oleh sebuah agensi di bawah Kementerian Pelajaran, saya tetap berpendapat bahawa perkataan belanjawan yang digunakan sebelum ini adalah tepat dan tidak salah, manakala perkataan bajet yang mula digunakan pada pembentangan Belanjawan 2003 di zaman Tun Dr. Mahathir Mohamad adalah kurang tepat.

Kamus Dewan mentakrif belanjawan sebagai yang berikut:

1. perhitungan banyaknya wang yang akan diterima (sebagai pendapatan) dan dibelanjakan, butiran ringkas anggaran pendapatan, dan perbelanjaan: menteri kewangan bertanggungjawab menyediakan ~ negara setiap tahun;

 2. peruntukan wang untuk sesuatu keperluan atau untuk sesuatu jangka waktu: perdebatan mengenai perincian ~ kementerian pendidikan diteruskan hari ini.

Keindahan bahasa Melayu salah satunya terletak pada tatabahasa bahasa Melayu itu sendiri. Keunikan unsur imbuhan pada tatabahasa Melayu tidak terdapat pada bahasa-bahasa lain. Dalam konteks kata belanjawan, dasar kata “belanja” boleh membawa pelbagai makna dengan hanya menggunakan imbuhan, seperti berbelanja, perbelanjaan, membelanjakan, belanjaan, membelanjai dan penambahan imbuhan asing "wan" menambah satu lagi perbendaharaan  kata bahasa Melayu kepada belanjawan. Jika kaedah yang sama digunakan pada perkataan bajet,  bunyinya bukan sahaja “hodoh” didengar malah hilang kemurniaannya. Dari segi prinsip perkembangan bahasa, kita tidak perlu meminjam perkataan yang sudah ada dalam bahasa kita. Dan perkataan belanjawan sudah begitu lama digunakan, lahir daripada akar budaya dan bahasa Melayu sendiri, belanja. Semoga perkembangan dan kemurnian bahasa kita terpelihara.

Pada hakikatnya, tidak ramai yang mengetahui bahawa penggunaan imbuhan "wan" pada satu-satu kata dasar membawa makna bahawa ia sesuatu yang besar dan tinggi martabatnya, seperti bangsawan, dermawan, cendekiawan, angkasawan, sasterawan, usahawan dan lain-lain.  Sebaliknya, bajet boleh membawa pengertian sesuatu yang murah dan kecil seperti budget hotel, budget holiday, kereta sewa bajet dan sebagainya.

Ya! Selama 46 tahun (1956 - 2002) kita menggunakan perkataan belanjawan dan perkataan itu sememangnya tepat mengikut konteks yang digunakan. Tapi pada pembentangan Belanjawan 2003, perkataan itu telah ditukar (dipinjam daripada Inggeris) menjadi bajet sehinggalah ke hari ini.  Kita berharap Menteri Kewangan (sama ada yang ada sekarang atau yang akan datang) berani mengubah semula istilah ini kepada istilah yang lebih tepat dan persis, iaitu belanjawan. Wallahualam.

Konsultasi

Dalam konteks yang sama, saya juga “resah” dengan penggunaan kata konsultasi.  Perkataan perunding atau perundingan, seperti Majlis Perundingan Negara (Nasional Consultative Council) adalah lebih tepat, iaitu terbitan daripada kata runding bermaksud berbincang untuk mencari persetujuan.

Read more...

Selembar Benang 7

Hampir seminggu kita meninggalkan bulan Syawal, iaitu bulan raya bagi orang Islam.  Sehingga ke saat akhir, masing-masing beraya betul (betul di sini bermaksud sungguh). Sakan tidak boleh digunakan kerana perkataan sakan dalam ayat ini tidak memberi maksud sebenar Si Penutur. Makna sebenar sakan ialah banyak (barang dan lain-lain), teruk (penyakit), berat; lebat (hujan).

Minggu ini saya ingin mengulas sedikit tentang beberapa perkara yang berkaitan dengan perkataan raya.

Dalam Kamus Dewan Edisi ke-4, raya bermaksud besar.  Oleh itu, hari raya boleh diertikan sebagai hari besar atau hari kebesaran.  Ungkapan lain yang menggunakan kata raya adalah seperti bandar raya (ditulis dua perkataan; salah jika dieja satu perkataan kecuali kata nama yang telah diwartakan seperti Dewan Bandaraya) yang bermaksud bandar besar, jalan raya atau lebuh raya - jalan besar, gendang raya - gendang besar dan hantu raya - hantu besar (mengikut fahaman orang Melayu).

Hantu Raya

Selain itu, raya juga bermakna awam atau umum, seperti yang digunakan untuk ungkapan balai raya,  Jabatan Kerja Raya, pendakwa raya dan sebagainya.

Salah satu penggunaan yang salah bagi perkataan raya ialah pasar raya besar.  Pasar raya besar digunakan untuk merujuk pada perkataan bahasa Inggeris hyper market   kerana perkataan pasar raya telah digunakan sebagai terjemahan kepada perkataan supermarket (pasar mini untuk mini market).  Apabila kita mengambil kira makna raya itu sebagai besar, maka perkataan pasar raya besar sebenarnya membawa maksud pasar besar besar.  Lucukan? Sebagai alternatif, saya mencadangkan istilah hyper market itu diganti kepada pasar hiper (?).  Apa pendapat anda?

 

Walau bagaimanapun, saya tetap tidak akan bersetuju dengan frasa kata duit raya (duit besar) dan kuih raya (kuih besar) kerana saya masih kurang mampu untuk menyediakannya.

Sambungan Selembar Benang

Merasa vs berasa

Berasa bermaksud rasa (yang dialami oleh bahagian badan), manakala merasa(i) bermaksud mengecap (makanan atau minuman); mencicip.   

Contoh:

Kakinya berasa (bukan merasa) sengal, seluruh badannya berasa sakit. 

Hanya vs sahaja

Perkataan hanya dan sahaja mempunyai maksud yang sama.  Menggunakan perkataan ini bersama-sama adalah salah.

Contoh:

Salah: Saya berada di Kuala Lumpur hanya sehari sahaja.

Salah: Saya berada di Kuala Lumpur hanya sehari.

Betul:  Saya berada di Kuala Lumpur sehari sahaja.

Jumpa lagi...

Read more...